چالش چیست؟
در شرایط بحرانهای پیدرپی و عدم ثبات وضعیت، یکی از جدیترین مسائل سازمانهای نیکوکاری کاهش یا بیثباتی منابع مالی است. بسیاری از روشهایی که سازمانها برای تامین منابع استفاده میکردند (مانند کمپینهای آنلاین، جذب کمکهای کلان، یا خلق ارزش مشترک با شرکتها) در زمان بحران با اختلال مواجه میشوند.
در چنین شرایطی چند عدم قطعیت مهم شکل میگیرد:
- مشخص نیست حامیان کلان (شرکتها یا افراد حقیقی) در سال آینده تا چه حد قادر به ادامه حمایت باشند.
- حامیان خرد نیز به دلیل فشارهای اقتصادی ممکن است توان مالی کمتری برای کمک داشته باشند.
- برخی ابزارهای جذب منابع مانند کمپینهای اینترنتی یا پلتفرمهای آنلاین نیز ممکن است محدود شوند.
در نتیجه، سازمانها با این پرسش جدی روبهرو میشوند:
چگونه میتوان در شرایطی که وضعیت منابع مالی ناپایدار است، خدمات اجتماعی را ادامه داد؟
اگر سازمانها نتوانند برای این وضعیت برنامهریزی کنند، ممکن است با پیامدهایی مانند کاهش خدمات، توقف پروژهها یا حتی تعطیلی برخی فعالیتها مواجه شوند.
دادهها و آمار چه میگویند؟
بر اساس گزارش وضعیت سازمانهای نیکوکاری در زمستان ۱۴۰۴، بخش بزرگی از سازمانها در بحران اخیر با آسیب مالی جدی مواجه شدهاند.
طبق این گزارش:
- بیش از ۷۵٪ از سازمانها کاهش جدی منابع مالی را تجربه کردهاند.
در بررسی نوع منابع مالی نیز مشخص شده است:
- سازمانهایی که فقط به حمایتهای خرد متکی بودهاند، حدود ۸۸٪ کاهش منابع داشتهاند.
- سازمانهایی که فقط به حمایتهای کلان متکی بودهاند، حدود ۶۸٪ کاهش منابع را تجربه کردهاند.
همچنین:
- تمام سازمانهای بزرگ (با درآمد سالانه بیش از ۲۰ میلیارد تومان) اعلام کردهاند که در جذب منابع مالی دچار آسیب جدی شدهاند.
این آمار نشان میدهد که هیچ مدل تامین مالی در بحران کاملا مصون نیست و وابستگی به یک نوع منبع میتواند ریسک سازمان را افزایش دهد.
راهکارهای مدیریت چالش
برای عبور از این چالش، سازمانها باید مدل تامین مالی خود را بازنگری کنند و به سمت منابع متنوع و پایدار حرکت کنند. در ادامه چند راهکار عملی ارائه میشود.
۱. تدوین برنامه تامین منابع مالی
یکی از مهمترین اقدامات، تهیه یک برنامه مشخص برای جذب منابع در سال آینده است.
برای تدوین این برنامه، ابتدا باید وضعیت سالهای گذشته بررسی شود:
- هر منبع مالی چه سهمی در درآمد سازمان داشته است؟
- کدام منابع در زمان بحران پایدارتر بودهاند؟
- از کدام کانالها جذب بیشتری صورت گرفته است؟
- در سال آینده و با توجه به شرایط ناپایدار، کدام منابع با چه ریسکی احتمال کاهش حمایت از سازمان را دارند؟
پس از این تحلیل میتوان استراتژی تامین منابع برای سال آینده را طراحی کرد.
مثال:
یک سازمان ممکن است متوجه شود که در سال گذشته:
- ۴۰٪ درآمد از حامیان خرد
- ۳۰٪ از یک حامی کلان
- ۳۰٪ از کمپینهای مناسبتی
تامین شده است. در این صورت میتوان تصمیم گرفت وابستگی به یک حامی کلان کاهش یابد و منابع خرد تقویت شود یا کمپینهای مناسبتی بیشتری برگزار شود.
۲. ایجاد سبد متنوع تامین منابع
وابستگی به یک منبع خاص (چه خرد و چه کلان) در زمان بحران ریسک زیادی دارد. به همین دلیل سازمانها باید سبد متنوعی از منابع مالی داشته باشند.
برخی منابع قابل بررسی شامل موارد زیر هستند:
- کمکهای خرد مردمی
- حامیان کلان
- مشارکت با شرکتها (مسئولیت اجتماعی)
- کمپینهای مناسبتی
- فروش محصولات یا خدمات اجتماعی
- همکاری با پلتفرمهای جمعآوری کمک
سازمانی که فقط از یک حامی بزرگ کمک میگیرد، میتواند همزمان یک کمپین کمکهای ماهانه مردمی نیز راهاندازی کند تا بخشی از منابع پایدار شود.
۳. تقویت جذب منابع خرد
تجربه بسیاری از سازمانهای بزرگ نشان میدهد که کمکهای خرد مردمی در بلندمدت پایداری بیشتری دارند؛ زیرا وابسته به یک فرد یا شرکت خاص نیستند.
اما برای موفقیت در جذب منابع خرد، دو عامل بسیار مهم است:
- دیده شدن سازمان (برندینگ): مخاطبان باید سازمان شما را بشناسند و به یاد بیاورند. در صورتی که شما را در هر کانالی ببینند در صورت شناخت، احتمال حمایت افزایش مییابد.
- دسترسی آسان برای کمک مالی: سازمانها باید تلاش کنند در کانالهای مختلف حضور داشته باشند. کانالها شامل موارد زیر هستند:
- وبسایت سازمان
- شبکههای اجتماعی
- پلتفرمهای جمعآوری کمک
- اپلیکیشنهای پرداخت
- همکاری با فروشگاهها یا کسبوکارها
یک سازمان میتواند با یک اپلیکیشن پرداخت توافق کند تا گزینه «کمک به خیریه» در بخش خدمات آن قرار بگیرد.
۴. طراحی کمکهای کوچک اما مستمر
در شرایط بحران اقتصادی، ممکن است افراد نتوانند کمکهای بزرگ انجام دهند؛ اما بسیاری از افراد میتوانند مبالغ کوچک اما منظم کمک کنند.
طراحی مدلهایی مانند حمایت ماهانه میتواند بسیار موثر باشد.
مثال:
- کمک ماهانه ۵۰ هزار تومان
- کمک ماهانه ۱۰۰ هزار تومان
- به عهده گرفتن هزینههای یک پرونده از جامعه هدف
اگر ۵۰۰ نفر چنین مشارکتی داشته باشند، سازمان به یک منبع نسبتا پایدار دست پیدا میکند.
۵. افزایش شفافیت مالی
اعتماد مهمترین سرمایه سازمانهای نیکوکاری است. هرچه شفافیت مالی بیشتر باشد، احتمال جذب منابع نیز افزایش مییابد.
سازمانها باید به شکل واضح توضیح دهند:
- کمکها در چه بخشهایی هزینه میشود
- چه تعداد افراد از خدمات بهرهمند شدهاند
- چه تاثیری ایجاد شده است
استفاده از نرمافزارهای مالی معتبر میتواند در تهیه این گزارشها بسیار کمککننده باشد.
۷. اولویتبندی خدمات در شرایط محدودیت منابع
در شرایطی که منابع مالی محدود است، سازمانها باید خدمات خود را اولویتبندی کنند.
این یعنی:
- تمرکز روی خدمات حیاتیتر
- کاهش یا تعویق برخی فعالیتهای کماثرتر
مثال:
یک سازمان ممکن است تصمیم بگیرد در یک سال بحران، تمرکز خود را فقط بر تامین معیشت خانوادهها بگذارد و برخی برنامههای جانبی را موقتا متوقف کند.
جمعبندی
بحرانهای اخیر نشان دادهاند که مسئله اصلی تامین مالی، فقط کم شدن منابع نیست، بلکه بیثبات شدن آنهاست. سازمانهایی که به یک منبع خاص (خرد یا کلان) تکیه داشتهاند، بیشترین آسیب را تجربه کردهاند. در چنین شرایطی، توان ادامه فعالیت نه به میزان منابع، بلکه به تنوع منابع، برنامهریزی پیشدستانه و شفافیت وابسته است. سازمانهایی که سبد متنوعتری از درآمد، مدلهای کمک کوچک و مستمر، و رابطهای شفاف و قابل اعتماد با حامیان ایجاد میکنند، حتی در ناپایدارترین بحرانها نیز میتوانند خدمات ضروری را حفظ کنند.
بهعبارت دیگر، پایداری مالی در بحران بیش از هر چیز محصول چابکی، تنوع منابع و اولویتبندی درست است.
منابعی که به شما در مدیریت بهتر این چالش کمک میکنند:
۱. گزارش عملکرد وضعیت سازمانهای نیکوکاری در زمستان ۱۴۰۴
گزارش وضعیت سازمانهای نیکوکاری در زمستان ۱۴۰۴
برای دریافت گزارش وضعیت سازمانهای نیکوکاری (اطلاعات ۱۴۰ سازمان به همراه چالشها و راهکارها) در زمستان ۱۴۰۴، روی دکمه زیر بزنید.
۲. سه کارگاه ویدیویی و رایگان زیر:
- کارگاه «مدیریت ارتباطات در سازمانهای نیکوکاری» در مدرسه مدیریتی افرا
- کارگاه «برنامهریزی، اجرا و ارزیابی در سازمانهای نیکوکاری» در مدرسه مدیریتی افرا
- کارگاه «مدیریت مالی در سازمانهای نیکوکاری» در مدرسه مدیریتی افرا
هر سه کارگاه بالا در قالب ویدیو و با امکان ارتباط با مدرسان کارگاهها در بخش کامنت،
در دسترس کاربران افرا قرار گرفته است.
برایمان در بخش نظرات از راهکارهای خلاقانه جذب منابع مالی در بحران بگویید!
گزارش تحلیلی از وضعیت، چالشها و راهکارهای استفادهشده در اکوسیستم نیکوکاری در جنگ ۴۰روزه منتشر شد!
گزارش وضعیت اکوسیستم نیکوکاری در دیماه ۱۴۰۴ را به شکل فایل و رایگان دریافت کنید.
گفتوگو با مدیران خبره اکوسیستم نیکوکاری درباره مدیریت بحران و تابآوری سازمانی
بر اساس استاندارد افرا، موسسه نیکوکاری یا سازمان مردمنهاد خود را بهصورت رایگان مورد سنجش قرار دهید و یک گزارش مدیریتی دریافت کنید.