چالش چیست؟
در شرایط بحرانهای متوالی سال ۱۴۰۴، یکی از مهمترین دغدغههای سازمانهای نیکوکاری، حفظ و نگهداشت کارکنان است. فشار روانی ناشی از وضعیت اجتماعی کشور، ابهام اقتصادی و مواجهه روزمره کارکنان با مشکلات شدید جامعه هدف، باعث شده است بسیاری از کارکنان دچار فرسودگی عاطفی، کاهش تمرکز و نگرانی درباره آینده شغلی شوند.
از سوی دیگر، سازمانها با کاهش منابع مالی و افزایش هزینهها هم مواجه هستند و همین موضوع، توان آنها برای افزایش حقوق یا ایجاد ثبات شغلی برای کارکنان را محدود کرده است. در چنین شرایطی، مدیران سازمانها باید همزمان دو مسئله را مدیریت کنند:
- حفظ سلامت روان و انگیزه کارکنان
- ایجاد احساس امنیت نسبی شغلی در شرایط عدم قطعیت مالی
اگر این مسئله بهدرستی مدیریت نشود، پیامدهای آن میتواند شامل کاهش کیفیت خدمات، افزایش فرسودگی کارکنان، خروج نیروهای کلیدی و اختلال در اجرای برنامهها باشد.
دادهها و آمار چه میگویند؟
بر اساس گزارش وضعیت سازمانهای نیکوکاری در زمستان ۱۴۰۴، شرایط روحی کارکنان در بسیاری از سازمانها در زمان بحران نامطلوب گزارش شده است.
طبق این گزارش:
- ۴۴٪ از سازمانها اعلام کردهاند کارکنان آنها در بحران اخیر، شرایط روحی نامساعد داشتهاند.
- در تفکیک اندازه سازمانها:
- ۴۱٪ از سازمانهای کوچک
- ۵۳٪ از سازمانهای متوسط
- ۴۰٪ از سازمانهای بزرگ
وضعیت روحی کارکنان را نامطلوب ارزیابی کردهاند.
این دادهها نشان میدهد که چالش مدیریت سرمایه انسانی محدود به نوع خاصی از سازمان نیست و تقریبا همه سازمانها، صرف نظر از اندازه و ظرفیتشان، با این مسئله روبهرو بودهاند. همچنین بسیاری از مدیران گزارش کردهاند که افت روحیه کارکنان مستقیما بر کاهش کیفیت یا سرعت ارائه خدمات اثر گذاشته است.
راهکارهای مدیریت چالش
برای مدیریت این وضعیت، سازمانها باید همزمان سه حوزه را تقویت کنند: حمایت روانی، شفافیت مدیریتی و ثبات نسبی اقتصادی.
در ادامه چند راهکار عملی و قابل اجرا ارائه میشود:
۱. گفتوگوی مستمر با کارکنان و ایجاد فضای شنیدن
در شرایط بحران، یکی از مهمترین نیازهای کارکنان شنیده شدن و بیان دغدغهها است. برگزاری جلسات منظم گفتوگو میتواند فشار روانی کارکنان را کاهش دهد و احساس همراهی سازمان را تقویت کند.
این جلسات میتواند شامل موارد زیر باشد:
- جلسات گروهی ماهانه با تیمها
- گفتوگوهای فردی کوتاه با مدیران
- ایجاد فضای غیررسمی برای گفتوگو درباره چالشها
۲. استفاده از متخصصان حوزه سلامت روان و تابآوری
کارکنان سازمانهای نیکوکاری به دلیل مواجهه مداوم با آسیبهای اجتماعی در خلال کارشان، بیشتر از سایر مشاغل در معرض فرسودگی عاطفی (Burnout) قرار دارند. استفاده از متخصصان روانشناسی یا مشاوران تابآوری میتواند بسیار موثر باشد.
اقدامات پیشنهادی:
- برگزاری جلسات مشاوره گروهی
- کارگاههای تابآوری و مدیریت استرس
- ارائه امکان مشاوره فردی در صورت نیاز
۳. شفافسازی وضعیت سازمان برای کارکنان
یکی از عوامل اصلی اضطرابآفرین برای کارکنان، ابهام درباره آینده شغلی است. مدیران سازمان باید تا حد امکان وضعیت مالی و برنامههای آینده را به شکل شفاف با کارکنان در میان بگذارند.
این کار باعث میشود کارکنان:
- درک واقعبینانهتری از شرایط داشته باشند
- احساس مشارکت در تصمیمگیری کنند
۴. مدیریت هزینهها برای حفظ نیروی انسانی
در بسیاری از سازمانها، بزرگترین هزینه مربوط به منابع انسانی است. بنابراین قبل از هر تصمیمی درباره کاهش نیرو، بهتر است سایر هزینهها بررسی شود.
اقدامات پیشنهادی:
- بررسی دقیق هزینههای عملیاتی
- کاهش یا تعویق پروژههای کماولویت
- بهینهسازی هزینههای اداری
یک سازمان ممکن است متوجه شود که برگزاری برخی رویدادهای حضوری پرهزینه است و میتواند بخشی از آنها را به رویدادهای آنلاین کمهزینهتر تبدیل کند.
۵. تدوین برنامه جدی جذب منابع مالی
برای ایجاد ثبات شغلی کارکنان و مدیریت مالی مناسب، سازمانها باید برنامه منسجم جذب منابع مالی داشته باشند.
در این برنامه لازم است:
- تمام منابع درآمدی سالهای گذشته بررسی شود
- منابع پایدار شناسایی شود
- فرصتهای جدید جذب منابع شناسایی گردد
مثال:
- تقویت جذب کمکهای خرد آنلاین
- همکاری با شرکتها در قالب مسئولیت اجتماعی
- طراحی کمپینهای کوچک اما مستمر
۶. ایجاد مزایای غیرمالی برای کارکنان
در بسیاری از مواقع، سازمانها امکان افزایش حقوق متناسب با تورم را ندارند. در این شرایط میتوان مزایای غیرمالی برای کارکنان ایجاد کرد.
برخی نمونهها:
- امکان دورکاری در برخی روزها
- ساعات کاری منعطف
- ارائه آموزشهای رایگان
- فراهم کردن خدمات رفاهی با تخفیف
مثال:
یک سازمان میتواند با یک مجموعه آموزشی توافق کند تا کارکنان سازمان با تخفیف ۵۰٪ در دورههای آموزشی شرکت کنند.
۷. تقویت حس معنا و اثرگذاری در کارکنان
یکی از مهمترین عوامل نگهداشت کارکنان در سازمانهای اجتماعی، احساس اثرگذاری و معنا در کار است. مدیران میتوانند با نشان دادن نتایج فعالیتها، انگیزه کارکنان را تقویت کنند.
مثال اجرایی:
- ارائه گزارشهای کوتاه از اثر فعالیتها
- دعوت از جامعه هدف برای صحبت با کارکنان
- نمایش داستانهای موفقیت
این اقدامات به کارکنان یادآوری میکند که کار آنها، تاثیر واقعی دارد و زندگی افراد را تغییر میدهد.
جمعبندی
در شرایط بحران، نگهداشت کارکنان تنها با افزایش حقوق امکانپذیر نیست. سازمانها باید ترکیبی از اقدامات را به کار بگیرند:
- حمایت روانی
- شفافیت مدیریتی
- مدیریت هزینهها
- تقویت منابع مالی
- ایجاد مزایای غیرمالی
- تقویت حس معنا در کار
اجرای این اقدامات میتواند به سازمانها کمک کند تا نیروهای انسانی خود را حفظ کرده و کیفیت خدمات خود را در شرایط بحرانی نیز ادامه دهند.
منابعی که به شما در مدیریت بهتر این چالش کمک میکنند:
۱. گزارش عملکرد وضعیت سازمانهای نیکوکاری در زمستان ۱۴۰۴
گزارش وضعیت سازمانهای نیکوکاری در زمستان ۱۴۰۴
برای دریافت گزارش وضعیت سازمانهای نیکوکاری (اطلاعات ۱۴۰ سازمان به همراه چالشها و راهکارها) در زمستان ۱۴۰۴، روی دکمه زیر بزنید.
۲. کارگاه ویدیویی «نگهداشت سرمایه انسانی» در مدرسه مدیریتی افرا
این کارگاه ویدیویی به صورت رایگان و با تدریس متخصص منابع انسانی، بهزاد ابوالعلایی،
در دسترس کاربران افرا قرار گرفته است.
۳. خواندن مقاله مرتبط زیر:
نقش فرهنگ سازمانی در سازمانهای غیرانتفاعی و خیریهها چیست؟
نظرات و پیشنهادات خود را برای ما کامنت کنید!
گزارش تحلیلی از وضعیت، چالشها و راهکارهای استفادهشده در اکوسیستم نیکوکاری در جنگ ۴۰روزه منتشر شد!
گزارش وضعیت اکوسیستم نیکوکاری در دیماه ۱۴۰۴ را به شکل فایل و رایگان دریافت کنید.
گفتوگو با مدیران خبره اکوسیستم نیکوکاری درباره مدیریت بحران و تابآوری سازمانی
بر اساس استاندارد افرا، موسسه نیکوکاری یا سازمان مردمنهاد خود را بهصورت رایگان مورد سنجش قرار دهید و یک گزارش مدیریتی دریافت کنید.