افرا منتشر می‌کند: درس‌هایی از ۵۱ سازمان نیکوکاری و مردم‌نهاد در جنگ اسفند ۱۴۰۴

جنگ اسفند ۱۴۰۴، سازمان‌های نیکوکاری و مردم‌نهاد را در برابر یک پرسش اساسی قرار داد: «پس از بحران‌های متعدد، چه راهکارهای خلاقانه‌ای می‌تواند به مدیریت بحران و تداوم فعالیت سازمان کمک کند؟» گزارش «در مدار بحران» تلاشی است برای پاسخ به این پرسش، بر پایه تجربه واقعی ۵۱ سازمان در روزهای جنگ. این گزارش با تمرکز بر راهکارهای عملی تهیه شده و در فاصله‌ای کوتاه منتشر خواهد شد تا تجربه‌های به‌دست‌آمده هنوز تازه و قابل استفاده برای تصمیم‌های امروز سازمان‌ها باشند. برای تسریع انتقال نکات،‌ در ادامه خلاصه‌ای از گزارش را مشاهده می‌کنید.

افرا منتشر می‌کند: درس‌هایی از ۵۱ سازمان نیکوکاری و مردم‌نهاد در جنگ اسفند ۱۴۰۴

تجربه این ۵۱ سازمان در روزهای جنگ اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵ چه تصویری از مدیریت بحران در سازمان‌های نیکوکاری و مردم‌نهاد نشان می‌دهد؟

  • کدام تصمیم‌های مدیریتی بیشترین نقش را در تداوم فعالیت سازمان‌ها داشتند؟
  • آیا دورکاری مدل کاری موفقی برای سازمان‌های نیکوکاری و مردم‌نهاد است؟
  • هیئت‌مدیره در بحران چه نقشی ایفا می‌کند؟
  • چه دسته‌ای از حامیان زودتر از همه حمایت خود را از سازمان‌ها قطع کردند؟
  • سازمان‌ها چه پاسخ‌هایی برای نبود اینترنت پیدا کرده‌اند؟

گزیده‌ای از یافته‌های گزارش

یکی از نخستین پرسش‌های ما در گزارش «در مدار بحران»، سنجش فعالیت سازمان‌ها در شرایط جنگ بود.

داده‌های به‌دست‌آمده از ۵۱ سازمان مورد بررسی نشان می‌دهد که با وجود تمامی چالش‌ها، غالب سازمان‌های نیکوکاری و مردم‌نهاد پای کار و فعالیت خود بوده‌اند:

عدد گزارش‌شده ۷۴٪ فعالیت در سبد ۵۰تایی گزارش فعلی و مقایسه آن با گزارش قبلی‌ بحران دی‌ ۱۴۰۴ که سازمان‌های فعال حدودا ۶۶٪ از کلیت سازمان‌ها را تشکیل می‌دادند، یک نقطه روشن است که نشان می‌دهد سازمان‌ها در حال تطبیق خود و فرایندهایشان با شرایط بحران هستند.

یافته‌های «در مدار بحران» نشان می‌دهد سازمان‌های فعال و نیمه‌فعال، راهکارهای خلاقانه و کاربردی‌ای داشته‌اند که به تاب‌آوری آنها کمک ویژه‌ای کرده است و تبدیل به الگوی مشترک رفتاری شده است؛ الگوهایی که نه صرفا به عنوان توصیه، بلکه به‌عنوان راهکارهای واقعا اجراشده در سازمان‌های نیکوکاری و مردم‌نهاد گزارش شده‌اند. برخی از این راهکارها را در ادامه ببینید:

۱. تشکیل «تیم بحران» برای تسریع تصمیم‌گیری

در شرایطی که فعالیت کمپین‌های آنلاین و شبکه‌های اجتماعی با اختلال جدی مواجه شد، ۳۰٪ از سازمان‌ها ارتباط مستقیم و شخصی با حامیان خود را در اولویت قرار دادند. تماس‌های تلفنی، گفت‌وگوهای مستقیم و حضوری، گزارش‌دهی شفاهی و حتی پرس‌وجوی صرف از وضعیت و احوال حامیان، به تقویت اعتماد و حفظ ارتباط میان سازمان و حامیان کمک کرد. در بسیاری از موارد همین ارتباط شخصی، به ادامه حمایت‌های مالی داوطلبانه منجر شده است.

۳. استفاده از مدل دورکاری و فعالیت ترکیبی

بر خلاف تصور، مدل دورکاری در این مدت یک مدل موفقیت‌آمیز برای سازمان‌های نیکوکاری و مردم‌نهاد بوده است. برای حفظ جان کارکنان و تداوم فعالیت‌ها، ۳۶٪ از سازمان‌ها به مدل‌های دورکاری کامل، دورکاری محدود یا شیفت‌بندی روی آوردند. تجربه این سازمان‌ها نشان می‌دهد بخشی از فعالیت‌ها مانند هماهنگی تیم‌ها، پیگیری امور مددجویان یا برخی خدمات مشاوره‌ای می‌تواند بدون حضور فیزیکی در دفتر نیز ادامه پیدا کند. البته سازمان‌هایی که پیش‌تر تجربه دورکاری داشتند، در این تغییر سریع‌تر و چابک‌تر عمل کردند.

۴. نقش فعال هیئت‌مدیره در بحران: عنصری کلیدی

تحلیل داده‌های گزارش نشان می‌دهد در ۲۸٪ از سازمان‌ها هیئت‌مدیره به صورت فعال در مدیریت بحران مشارکت داشته است. در این سازمان‌ها، هیئت‌مدیره با اقدام‌هایی مانند تشکیل جلسات فوق‌العاده، تفویض اختیار بیشتر به مدیرعامل و حمایت از تصمیم‌های اجرایی، به تسریع واکنش سازمان کمک کرده است. این سازمان‌ها مشخصا تصمیم‌گیری سریع‌تری داشته‌اند و هم در بخش مالی و هم در بخش سرمایه انسانی افت کمتری تجربه کرده‌اند. در مقابل، در سازمان‌هایی که هیئت‌مدیره منفعل‌تر یا غایب بوده، روند تصمیم‌گیری کندتر شده و فشار بیشتری بر مدیریت اجرایی وارد آمده است.

موسسه افرا

اما این تنها بخشی از یافته‌های گزارش «در مدار بحران» است.

سرفصل‌های گزارش

در نسخه کامل این گزارش، مطالب زیر را خواهید خواند:

  • خلاصه مدیریتی
  • بررسی اولیه از فعالیت سازمان‌ها و مقایسه آن با بحران‌های قبلی ۱۴۰۴
  • تحلیل رفتار سازمان‌ها در جنگ اسفند ۱۴۰۴
  • چالش‌های پرتکرار سازمان‌ها در این دوره
  • راهکارها و الگوهای مشاهده‌شده در بررسی افرا
  • مولفه‌های شناسایی‌شده در تاب‌آوری
  • نقش حامیان در جنگ اسفند ۱۴۰۴ و نقش آنها پس از این

این گزارش تلاش می‌کند تصویری واقعی از نحوه مواجهه سازمان‌های نیکوکاری و مردم‌نهاد با بحران جنگ اسفند ۱۴۰۴ ارائه دهد و تجربه‌هایی را که در میدان عمل شکل گرفته‌اند، در اختیار دیگر مدیران و فعالان این حوزه قرار دهد. نسخه کامل گزارش «در مدار بحران» روز شنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۳ منتشر خواهد شد.

گزارش تحلیلی از وضعیت، چالش‌ها و راهکارهای استفاده‌شده در اکوسیستم نیکوکاری در جنگ ۴۰روزه منتشر شد!

گزارش وضعیت اکوسیستم نیکوکاری در دی‌ماه ۱۴۰۴ را به شکل فایل و رایگان دریافت کنید.

ویژه‌برنامه تاب‌آوری سازمانی افرا

گفت‌وگو با مدیران خبره اکوسیستم نیکوکاری درباره مدیریت بحران و تاب‌آوری سازمانی


خودارزیابی افرا

بر اساس استاندارد افرا، موسسه‌ نیکوکاری یا سازمان مردم‌نهاد خود را به‌صورت رایگان مورد سنجش قرار دهید و یک گزارش مدیریتی دریافت کنید.