جنگ ۴۰روزه سازمانهای نیکوکاری و مردمنهاد را در برابر پرسشی اساسی قرار داد: در شرایطی که بحرانهای پیاپی به بخشی از واقعیت فعالیت سازمانها تبدیل شدهاند، چه راهکارهایی میتواند به مدیریت بحران و تداوم فعالیت سازمانها کمک کند؟
گزارش «در مدار بحران» تلاشی برای پاسخ به این پرسش است. این گزارش با اتکا به دادههای گردآوریشده از ۵۱ سازمان نیکوکاری و مردمنهاد و از طریق تماسهای تلفنی، جلسات حضوری و پاسخ به پرسشنامهای ساختاریافته تدوین شده و تلاش میکند تصویری از رفتار سازمانها در شرایط بحران جنگ ۴۰روزه ارائه دهد؛ تصویری که از دل تجربههای واقعی سازمانها و مبتنی بر روایات مدیران و کارشناسان آنها به دست آمده است.
این گزارش، پس از گزارش وضعیت سازمانها در دیماه ۱۴۰۴، دومین گزارشی است که توسط موسسه افرا و در راستای توسعه زیرساخت نیکوکاری و انتقال دانش به همه اکوسیستم منتشر میشود.
یافتههای گزارش
یافتههای این گزارش نشان میدهد که با وجود محدودیتها و چالشهای جدی برآمده از جنگ ۴۰روزه، بخش قابل توجهی از سازمانها توانستهاند فعالیت خود را ادامه دهند.
بر اساس دادههای گردآوریشده، ۷۴.۵٪ از سازمانهای بررسیشده در دوران جنگ همچنان فعال بودهاند؛ عددی که در مقایسه با گزارش پیشین افرا از دیماه ۱۴۰۴ (با حدود ۶۶٪ سازمان فعال) بالاتر است و نشان میدهد سازمانها بهتدریج در حال تطبیق فرایندهای خود با شرایط بحران هستند و انعطاف و تابآوری در آنها تقویت شده است.

وضعیت فعالیت ۵۱ سازمانهای نیکوکاری و مردمنهاد در جنگ ۴۰روزه را در نمودار بالا مشاهده میکنید.
چالشهای اصلی سازمانها در بحران
تحلیل دادههای گزارش نشان میدهد سازمانهای نیکوکاری و مردمنهاد در مواجهه با بحران چند چالش اصلی داشتهاند که فرایندها و اقدامات اجرایی آنها را با اختلال مواجه کرده است. برخی از این چالشها را در زیر میبینید:
- مدیریت سرمایه انسانی در شرایط اضطرار: دشواری در برقراری تعادل میان حفظ ایمنی و سلامت کارکنان و تداوم خدماترسانی در کنار فشارهای روانی ناشی از جنگ.
- ناپایداری منابع مالی و تغییر اولویتها: کاهش ورودیهای مالی به دلیل بیثباتی اقتصادی و جنگ و سوق یافتن توجه و منابع حامیان به سمت نیازهای فردی و فوریتر.
- تصمیمگیری در فضای ابهام: چالش مدیران و هیئتمدیرهها برای اتخاذ تصمیمات سریع و تغییر استراتژیها در شرایطی که دادههای دقیقی از آینده در دست نبود.
- و…
و دیگر مواردی که در گزارش به آنها پرداخته شده است. البته سازمانها با وجود همه چالشها، ساکن نماندند و به سمت استفاده از راهکارهایی موثر رفتند.
راهکارهایی که سازمانها در بحران به کار گرفتند
با تحلیل تجربیات سازمانهای مورد بررسی، مجموعهای از راهکارهای موثر دیده شده است؛ برخی از مهمترین موارد در این گزارش عبارتند از:
- تشکیل تیمهای کوچک مدیریت بحران برای تسریع تصمیمگیری
- حفظ ارتباط مستقیم و انسانی با حامیان در شرایط اختلال ارتباطات آنلاین
- استفاده از مدلهای دورکاری یا فعالیت ترکیبی برای حفظ ایمنی کارکنان و تداوم فعالیت
- و…
این موارد در کناربقیه راهکارها در گزارش «در مدار بحران» نه به عنوان توصیههای نظری، بلکه به عنوان تجربههای اجراشده در سازمانهای نیکوکاری و مردمنهاد، ثبت و تحلیل شدهاند.
ساختار کلی گزارش
«چالشهای اصلی سازمانها» در جنگ ۴۰روزه و «راهکارهای مورد استفاده» آنها در این دوران، تنها بخشی از گزارش در مدار بحران است. این گزارش با قصد انتقال تجربه و یادگیری جمعی و با تمرکز بر رفتار سازمانها، تلاش میکند تحلیلی کارآمد و قابل استفاده برای دیگر سازمانها ارائه دهد. ساختار کلی گزارش شامل مطالب زیر است:
- مقدمه و خلاصه مدیریتی: مرور کلی مسئله و یافتههای اصلی گزارش.
- بخش اول: روششناسی و دادهها: معرفی شیوه گردآوری دادهها و جامعه مورد بررسی.
- بخش دوم: بررسی عمومی سازمانها: ترسیم ویژگیهای پایهای مانند پراکندگی جغرافیایی و حوزه فعالیت سازمانها.
- بخش سوم: وضعیت فعالیت در جنگ ۴۰روزه: بررسی میزان تداوم فعالیت و نحوه سازگاری سازمانها با اختلالها و همچنین مقایسه این امر نسبت به دو بحران قبلی سال ۱۴۰۴.
- بخش چهارم: تحلیل رفتار سازمانها در بحران: مرور چالشها، راهکارهای اجرایی، الگوهای شناساییشده رفتاری و مولفههای تابآوری در این ۵۱ سازمان.
- بخش پنجم: رفتار حامیان در بحران: تحلیل نقش حامیان در این بحران و توصیههایی برای موثرتر شدن حمایت آنها.
در انتهای مطالب و به رسم قدردانی، نام سازمانهای نیکوکاری و مردمنهادی که در تدوین این گزارش همراهی داشتهاند آورده شده است.
مطالعه و دریافت گزارش
گزارش «در مدار بحران؛ تحلیلی از وضعیت سازمانهای نیکوکاری و مردمنهاد در جنگ ۴۰روزه» توسط موسسه مدیریت حامیان نواندیش افرا منتشر شده و در حال حاضر در دسترس عموم قرار دارد. علاقهمندان میتوانند برای مطالعه نسخه کامل گزارش و دریافت فایل آن از طریق لینک زیر اقدام کنند:

«در مدار بحران»
گزارش تحلیلی از وضعیت سازمانهای نیکوکاری و مردمنهاد در جنگ ۴۰روزه
هماکنون در دسترس همه علاقهمندان
افرا این گزارش را با هدف توسعه زیرساختهای مدیریتی در اکوسیستم نیکوکاری تدوین کرده است و در پی آن است که تجربه پراکنده سازمانها را به دانشی قابل استفاده تبدیل کند؛ دانشی که میتواند در مواجهه با بحرانهای آینده نیز به کار گرفته شود.



