رویداد «ضربآهنگ پایداری» با مشارکت ۲۱ سازمان نیکوکاری و مردمنهاد دارای گواهی اعتماد افرا طراحی و اجرا شد. در این رویداد، گزارش مسیر همراهی و فعالیت هشتساله افرا با سازمانهای نیکوکاری و مردمنهاد، یافتههای افرا از وضعیت اکوسیستم نیکوکاری، تجربههای سازمانها در مسیر استانداردسازی و پایداری، موضوع تامین مالی و ارتباط با حامیان و چالشهای سرمایه انسانی در کنار دیدگاههای متخصصان مورد توجه قرار گرفت.
هویت و محور اصلی رویداد؛ چرا پایداری؟
سازمانهای نیکوکاری برای تداوم فعالیت و اثرگذاری اجتماعی، به چیزی فراتر از تامین منابع در کوتاهمدت نیاز دارند. کیفیت ساختار و مدیریت، توانایی حفظ و توسعه سرمایه انسانی، ارتباط موثر با حامیان و برخورداری از منابع کافی و متنوع، در کنار یکدیگر بر ظرفیت سازمانها برای ادامه فعالیت اثر میگذارند. از سوی دیگر، بحرانها میتوانند آسیبپذیریها و ظرفیتهای سازمانها را آشکار کنند و ضرورت توجه به این عوامل را پررنگتر سازند. این دقیقا نکتهای بود که هم موسسه افرا و هم سازمانهای نیکوکاری و مردمنهاد، از جنگ ۱۲روزه تابستان سال گذشته و سپس، بحران دیماه و بحران جنگ ۴۰روزه بارها و بارها به آن پی بردند.
انتخاب پایداری به عنوان هسته اصلی رویداد امسال، از مسیر همراهی افرا با سازمانهای نیکوکاری و تجربه شنیدن و بررسی وضعیت آنها شکل گرفت. افرا در پی بحرانهای دیماه ۱۴۰۴ و جنگ ۴۰روزه، وضعیت سازمانهای نیکوکاری را بررسی و یافتههای این بررسیها را در دو گزارش وضعیت مفصل منتشر کرد. این تجربهها، در کنار شناخت حاصل از همراهی با سازمانها، زمینهای برای طرح پرسشی محوری فراهم کردند: سازمانهای نیکوکاری برای حفظ فعالیت و تداوم اثر و حضور خود، به چه ظرفیتهایی نیاز دارند؟
پاسخ به این پرسش، در رویداد «ضربآهنگ پایداری» از سه منظر بههمپیوسته دنبال شد: استاندارد و ساختار سازمانی، منابع و تامین مالی، و سرمایه انسانی. این سه حوزه، مبنای طراحی محتوای رویداد بودند؛ از موضوع پنج ارائه و تجربههای سازمانهای مشارکتکننده تا چهار میزگرد هماندیشی و پنل گفتوگوی پایانی. به این ترتیب، پایداری نه به عنوان موضوعی مستقل از مسائل روزمره سازمانها، بلکه در پیوند با زیرساختهای مدیریتی، منابع موردنیاز و ظرفیت انسانی آنها بررسی شد.
رویکرد مشارکتی؛ از طراحی محتوا تا اجرای رویداد
یکی از ویژگیهای «ضربآهنگ پایداری»، رویکرد مشارکتی افرا در طراحی و اجرای آن بود. در این رویکرد، سازمانهای دارنده گواهی اعتماد افرا صرفا مخاطبان رویداد نبودند، بلکه در شکلگیری ایدهها، تدوین چارچوب محتوا و آمادهسازی تجربهها و اجرای برنامه نقش داشتند و شریکان افرا در این رویداد بودند.
در فرایند آمادهسازی رویداد، بیش از ۳۵ جلسه آنلاین و حضوری با حضور و همراهی این سازمانها برای ایدهپردازی، طرحریزی، چارچوببندی محتوا و پیشبرد مراحل اجرا برگزار شد. این فرایند به شناسایی مسائل مشترک، کنار هم قرار گرفتن تجربههای سازمانی و شکلگیری محتوایی کمک کرد که به جای اتکا به یک روایت واحد، از تجربههای متنوع سازمانهای نیکوکاری بهره میگرفت.

بر همین اساس، پنج ارائه اصلی رویداد با مشارکت سازمانها شکل گرفتند و دو ارائه از این مجموعه، تجربههای مشترک چند سازمان را در حوزه تامین مالی و سرمایه انسانی بازتاب دادند. چهار میزگرد نیز فضایی را برای ادامه این مشارکت و گفتوگوی مستقیم مدیران و کارشناسان درباره مسائل واقعی سازمانها فراهم کردند.
این رویکرد مشارکتی، در امتداد نگاه افرا به استاندارد و بهبود مستمر قرار دارد؛ نگاهی که در آن، شناخت وضعیت سازمانها و تقویت ظرفیتهای مدیریتی، با شنیدن تجربههای آنها و فراهم کردن امکان یادگیری مشترک همراه است.
پنج قطعه، پنج روایت از پایداری
بخش نخست رویداد با خوشامدگویی به حاضران آغاز شد و در ادامه، پنج ارائه با عنوان «قطعههای ضربآهنگ پایداری» برگزار شد. این ارائهها به مسیر همراهی افرا با اکوسیستم نیکوکاری، یافتههای دو گزارش وضعیت اکوسیستم در بحرانها، تجارب سازمانها در حوزه تامین مالی و سرمایه انسانی و معرفی موسسه برنا به عنوان یک حامی مالی اختصاص داشتند.
قطعه اول، مسیر همراهی افرا با اکوسیستم نیکوکاری
نخستین ارائه با موضوع «مسیر همراهی افرا با اکوسیستم نیکوکاری» توسط سجاد ابوالحسنی، مدیرعامل موسسه افرا، انجام شد. این ارائه به مسیر هشتساله فعالیت افرا در همراهی با سازمانهای نیکوکاری و توسعه زیرساختهای مدیریتی این سازمانها و دستاوردهای این موسسه در سال ۱۴۰۴ اختصاص داشت.
افرا با تمرکز بر استانداردسازی و توانمندسازی مدیریتی، در پی تقویت ظرفیت سازمانهای نیکوکاری برای فعالیت موثر، شفاف و پایدار است. در این مسیر، استاندارد به عنوان ابزاری برای بهبود عملکرد سازمانی، افزایش پاسخگویی و تقویت اعتماد در اکوسیستم نیکوکاری مورد توجه قرار میگیرد.

ابوالحسنی با اشاره به نقش تجربههای سازمانها در شکلگیری رویکرد افرا گفت:
«موسسه افرا در هر بحران تلاش کرد صدای اکوسیستم نیکوکاری را بشنود؛ ما در افرا بعد از هر بحران با سازمانها ارتباط گرفتیم و ۲ گزارش وضعیت سازمانها در بحران دیماه و بحران جنگ ۴۰روزه، نتیجه این گفتوشنود بود؛ صدا و تجربه سازمانها به افرا جهت داد و دلیل صحبت ما درباره پایداری نیز، همین تجربههاست.»
او همچنین بخشی از دستاوردهای افرا در سال ۱۴۰۴ را تشریح کرد: «افرا در سال ۱۴۰۴ موفق به اعطای گواهی به ۱۳ سازمان، ارائه ۳۱ دوره آموزشی با حضور ۲۰۷ سازمان، ثبت ۶۵۳ بعد خودارزیابی انجامشده توسط ۱۰۵ موسسه و تشکیل دیتابانکی کامل و معتبر از سازمانهای نیکوکاری و مردمنهاد فعال به تعداد بیش از ۱۲۰۰ شده است.»
ابوالحسنی در ادامه از کار افرا روی ابزاری مبتنی بر هوش مصنوعی، ویژه سازمانهای مردمنهاد، به عنوان یکی از گامهای پیش رو نام برد.
قطعه دوم، بحران چه چیزی را درباره پایداری سازمانهای نیکوکاری آشکار کرد؟
در قطعه دوم، فاطمه سازنده، راهبر ابزار خودارزیابی افرا، به مرور یافتههای دو گزارش افرا درباره وضعیت سازمانهای نیکوکاری در بحران دیماه ۱۴۰۴ و جنگ ۴۰روزه پرداخت.
یافتههای گزارش وضعیت سازمانها در بحران دیماه نشان داد که ۷۶ درصد سازمانهای بررسیشده ارتباط خود را با حامیان، بهویژه حامیان خارج از کشور، از دست داده بودند. همچنین ۵۷ درصد سازمانها با نامساعد شدن حال و وضعیت روحی کارکنان خود مواجه شدند و ۶۲ درصد ناچار به توقف یا محدود کردن بخشی از فعالیتهایشان، از جمله خدمات آموزشی، توانمندسازی و مشاوره، شدند.

سازنده در ادامه از مشاهده افرا در بحران جنگ ۴۰روزه گفت: «ما متوجه الگوهایی شدیم، عوامل و مولفههایی در تابآوری سازمانها وجود داشت. تصمیمگیری چابک و آمادگی برای بحران، برنامهریزی و اولویتبندی خدمات، دارا بودن ارتباطات و زیرساختهای فناوری و بسترهای متنوع، پایداری مالی و تنوع منابع و نهایتا، تنوع در ترکیب سرمایه انسانی و حفظ توان ادامه فعالیت از جمله این عوامل بودند که در بسیاری از سازمانهای موفق قابل ردیابی بود.»
این یافتهها، در کنار تجربههای ثبتشده در گزارش دوم، زمینهای برای بررسی وضعیت سازمانها در شرایط دشوار و شناخت بهتر چالشهای مرتبط با تداوم فعالیت آنها فراهم کردند. مرور این تجربهها در رویداد، بخشی از تلاش برای پیوند دادن مبحث پایداری به مسائل واقعی سازمانهای نیکوکاری بود.
قطعه سوم، پایداری از منظر تامین مالی و سفر حامی
سومین قطعه با موضوع «تامین مالی و سفر حامی» به تجربههای سازمانهای نیکوکاری در حوزه تامین منابع مالی، ارتباط با حامیان و گزارشدهی اختصاص داشت.
این ارائه را نجمه شهبازی، مدیرعامل انجمن مردمنهاد همیاری با کودکان، به نمایندگی از این انجمن و شش سازمان نیکوکاری و مردمنهاد دیگر ارائه کرد. این سازمانها تجربههای خود را برای شکلگیری محتوای ارائه با یکدیگر به اشتراک گذاشته بودند.
سازمانهای مشارکتکننده در این قطعه عبارت بودند از:
- انجمن حمایت از توسعه فضاهای آموزشی و فرهنگی (انجمن حامی)
- بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان
- بنیاد خیریه روشنای امید ایرانیان
- خیریه حمایت از کودکان مبتلا به سرطان اصفهان (کسا)
- موسسه توانمندسازی زنان و کودکان مهر و ماه
- موسسه خیریه همیاران توسعه دانش (بنیاد دانش)

در این ارائه، سفر حامی در پنج ایستگاه طبقهبندی حامیان، طراحی پیام متناسب با گروه هدف، تنوع شیوههای جذب، نگهداشت حامی و مواجهه با بحران تشریح شد. شهبازی با اشاره به تجربههای مشترک سازمانها گفت:
«سفر حامی پنج ایستگاه دارد: طبقهبندی حامیان، پیام مشخص برای گروه مشخص، تنوع شیوههای جذب، نگهداشت حامی و وضعیت بحران. موفق بودن در تامین مالی و داشتن ارتباطی معنادار با حامی، نیازمند رعایت اصول در همه این بخشهاست که تجارب سازمانها را در هر بخش این سفر آوردهایم.»
این قطعه، موضوع تامین مالی را در پیوند با کیفیت ارتباط سازمانها با حامیان و اهمیت شناخت و نگهداشت آنها بررسی کرد؛ ارتباطی که شفافیت و گزارشدهی از اجزای مهم آن به شمار میروند.
قطعه چهارم، پایداری از منظر سرمایه انسانی
چهارمین قطعه به موضوع «پایداری سرمایه انسانی» اختصاص داشت. در این بخش، دانیال آلبویه، مدیرعامل خیریه دانشجویی مردمی التیام، به نمایندگی از این سازمان و هفت سازمان نیکوکاری و مردمنهاد دیگر به ارائه تجربهها و دیدگاههای مشترک پرداخت.
سازمانهای مشارکتکننده در شکلگیری این ارائه عبارت بودند از:
- انجمن حمایت از توسعه فضاهای آموزشی و فرهنگی (انجمن حامی)
- انجمن روشنگران فردای کودک (ارفک)
- انجمن مردمنهاد همیاری با کودکان
- بنیاد خیریه امام علی رباط کریم
- بنیاد خیریه روشنای امید ایرانیان
- موسسه خیریه حمایت از بیماران چشمی آرپی
- موسسه خیریه همیاران توسعه دانش (بنیاد دانش)

این ارائه به نقش ترکیب نیروهای داوطلب و موظف در تداوم فعالیت سازمانهای نیکوکاری پرداخت. آلبویه با اشاره به تجربه التیام و تغییر نگاه این سازمان به سرمایه انسانی پس از بحرانها گفت:
«تا قبل از سال ۱۴۰۴، التیام یک سازمان کاملا داوطلبمحور بود؛ موضوعی که ما همیشه در التیام به عنوان نقطه قوت از آن یاد میکردیم و به آن مفتخر بودیم. بحران ما را متوجه این نکته کرد که این پاشنه آشیل ماست؛ مسیری که ما را به پی بردن به اهمیت ترکیب سرمایه انسانی داوطلب و موظف سوق داد. پایداری لزوما با یک نوع سرمایه انسانی رخ نمیدهد.»
این تجربه، یکی از وجوه پیوند میان سرمایه انسانی و پایداری را برجسته کرد: ظرفیت سازمان برای ادامه فعالیت، به شناخت نیازهای انسانی و ایجاد ترکیبی متناسب با شرایط و مسئولیتهای آن وابسته است.
قطعه پنجم، معرفی موسسه برنا؛ حامی مالی سازمانهای نیکوکاری
پنجمین قطعه با ارائه فاطمه حسینیپور، عضو هیئتمدیره موسسه برنا، به معرفی این موسسه و رویکرد آن در حمایت مالی از سازمانهای نیکوکاری اختصاص داشت. حسینیپور با اشاره به شکلگیری برنا در ادامه همراهی افرا با سازمانهای نیکوکاری گفت:
«موسسه برنا در ادامه ۸ سال همراهی و همگامی موسسه افرا با سازمانهای نیکوکاری و مردمنهاد به وجود آمده است و میخواهد مسائلی که یک سازمان نیکوکاری با آن مواجه است را با رویکردی تازه حل کند. البته برنا هویتی کاملا مستقل از افرا دارد و از دانش و شناخت افرا به عنوان یک همکاری، برای تخصیص حمایت استفاده میکند.»

او در ادامه، رویکرد برنا را فراتر از تامین منابع در کوتاهمدت توصیف کرد:
«پایداری فقط به معنای تامین منابع امروز نیست؛ بلکه به معنای ساختن ظرفیت لازم برای پاسخگویی به نیازهای فردا و تداوم اثر اجتماعی در آینده است. نکته اینجاست که برنا به دنبال این نیست که جای حامیان سازمانهای نیکوکاری را بگیرد؛ بلکه میخواهد به این سازمانها کمک کند تا در یک بازه زمانی مشخص، ظرفیت لازم برای جذب حمایت پایدار را ایجاد کنند.»
حسینیپور همچنین از گواهی اعتماد افرا به عنوان یکی از معیارهای بررسی طرحهای سازمانهای نیکوکاری در برنا نام برد و به برنامهریزی برای آموزش طراحی و مدیریت پروژه در این سازمانها اشاره کرد.
پس از پایان پنج قطعه، حاضران در فضایی برای استراحت، پذیرایی و شبکهسازی با یکدیگر ارتباط برقرار کردند.
همنوازی: چهار میزگرد مشارکتی برای گفتوگو درباره مسائل واقعی سازمانها
در ادامه، بخش دوم رویداد با عنوان «همنوازی» در قالب چهار میزگرد هماندیشی موازی برگزار شد. این میزگردها در چهار اتاق کارگاهی مجزا و با حضور بیش از ۲۰ مدیر و کارشناس از سازمانهای نیکوکاری و مردمنهاد در هر میزگرد شکل گرفتند.


موضوعات چهار میزگرد عبارت بودند از:
- سرمایه انسانی: بررسی مسائل و تجربههای سازمانها در حوزه سرمایه انسانی و نقش آن در تداوم فعالیت سازمانها.
- تامین مالی: گفتوگو درباره چالشها و تجربههای سازمانهای نیکوکاری در تامین منابع موردنیاز برای ادامه فعالیت.
- حامیان و گزارشدهی: پرداختن به رابطه سازمانهای نیکوکاری با حامیان و جایگاه شفافیت و گزارشدهی در این ارتباط.
- استانداردسازی: گفتوگو درباره استاندارد، بهخصوص استاندارد افرا، ساختارهای مدیریتی و نقش آنها در بهبود عملکرد و پایداری سازمانها.
این میزگردها فضایی برای طرح تجربهها، مسائل و دیدگاههای مدیران و کارشناسان فراهم کردند تا موضوعات مرتبط با فعالیت روزمره سازمانها در کنار تجربههای دیگر مجموعهها بررسی شود.

چهار میزگرد، سه منظر اصلی رویداد را در قالب گفتوگویی مشارکتی دنبال کردند: استانداردسازی و ساختار سازمانی، تامین مالی و ارتباط با حامیان، و سرمایه انسانی. به این ترتیب، گفتوگو درباره پایداری از سطح ارائه تجربهها فراتر رفت و امکان تبادل نظر مستقیم میان حاضران را فراهم کرد.
همآوایی: گفتوگویی تخصصی درباره پایههای پایداری
بخش پایانی رویداد به پنل گفتوگو با عنوان «همآوایی» اختصاص داشت. این پنل با تسهیلگری سهیل یاسائی، راهبر ارتباطات افرا و با حضور متخصصان حوزه منابع انسانی و سیستمسازی، مدیران سازمانهای نیکوکاری و فعالان اجتماعی برگزار شد.
اعضای پنل عبارت بودند از:
- دکتر بهزاد ابوالعلایی، متخصص و مشاور منابع انسانی
- جواد میلانی، مدیرعامل موسسه تسکین
- فرید فولادی، رئیس هیئتمدیره موسسه برنا
- نسیم طهرانی، متخصص و مشاور سیستمسازی
- لیلی ارشد، مددکار و فعال اجتماعی
در این گفتوگو، هر یک از حاضران از منظر تخصص و تجربه حرفهای خود به موضوع استاندارد پرداختند. حضور نمایندگانی از حوزههای مختلف، امکان بررسی استاندارد را از زاویههای گوناگون، از جمله منابع انسانی، سیستمسازی، تجربه اداره سازمانهای نیکوکاری و فعالیت اجتماعی، فراهم کرد.

پنل پایانی در امتداد موضوعات مطرحشده در ارائهها و میزگردها قرار داشت و فرصتی برای کنار هم قرار گرفتن دیدگاههای متفاوت درباره نقش استاندارد در پایداری سازمانهای نیکوکاری ایجاد کرد. به این ترتیب، سه منظر اصلی رویداد در بخش پایانی نیز در پیوند با یکدیگر مورد توجه قرار گرفتند.
شایان ذکر است که در تمام مدت برگزاری «ضربآهنگ پایداری»، خانم مرجان میرشفیعی به عنوان مترجم زبان اشاره حضور داشتند و محتوای برنامه را برای مهمانان ناشنوا و کمشنوا ترجمه میکردند. فراهم کردن این امکان، بخشی از توجه برگزارکنندگان به دسترسپذیری برنامه و امکان بهرهمندی طیف متنوعتری از حاضران از محتوای رویداد بود.
پایداری؛ مسیری مشترک برای اکوسیستم نیکوکاری
رویداد «ضربآهنگ پایداری» با کنار هم قرار دادن یافتههای افرا، تجربههای سازمانهای نیکوکاری و دیدگاههای حامیان و متخصصان، به سه حوزه مرتبط با پایداری سازمانها پرداخت: استاندارد و ساختار سازمانی، منابع و تامین مالی و سرمایه انسانی.
در این رویداد، مشارکت ۲۱ سازمان دارنده گواهی اعتماد افرا در فرایند طراحی و اجرای برنامه، بستری برای طرح مسائل مشترک و انتقال تجربه میان سازمانها فراهم کرد. بیش از ۳۵ جلسه ایدهپردازی، طرحریزی، چارچوببندی و اجرا نیز بخشی از فرایندی بود که محتوای رویداد را بر پایه تجربهها و نیازهای واقعی سازمانها شکل داد.
پایداری سازمانهای نیکوکاری موضوعی چندبعدی است که به کیفیت مدیریت، شفافیت و پاسخگویی، ارتباط با حامیان، منابع مالی و ظرفیتهای انسانی وابسته است. توجه همزمان به این عوامل میتواند زمینه شناخت دقیقتر مسائل سازمانها و تقویت زیرساختهای لازم برای تداوم فعالیت و اثرگذاری اجتماعی آنها را فراهم کند.
موسسه افرا با برگزاری رویداد سالانه خود به مناسبت روز جهانی استاندارد، در پی فراهم کردن بستری برای گفتوگو و همافزایی میان سازمانهای نیکوکاری، حامیان و دیگر کنشگران و بازیگران این اکوسیستم است؛ بستری که در آن استاندارد نه صرفا به عنوان یک مقصد، بلکه به عنوان بخشی از مسیر بهبود مستمر و حرکت به سوی نیکوکاری پایدار مورد توجه قرار میگیرد.
سازمانهای دارای گواهی اعتماد افرا و مشارکتکننده در رویداد «ضربآهنگ پایداری»
۲۱ سازمان نیکوکاری و مردمنهاد دارای گواهی اعتماد افرا در طراحی، شکلگیری محتوا و اجرای رویداد «ضربآهنگ پایداری» مشارکت داشتند. اسامی این سازمانها عبارتاند از:
- انجمن حمایت از توسعه فضاهای آموزشی و فرهنگی (انجمن حامی)
- انجمن حمایت از حقوق کودکان
- انجمن حمایت از کودکان مبتلا به سرطان استان آذربایجان شرقی (تسکین)
- انجمن مردمنهاد همیاری با کودکان
- انجمن روشنگران فردای کودک (ارفک)
- بنیاد توسعه فرهنگی و توانمندسازی سپهر
- بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان
- بنیاد خیریه امام علی رباط کریم
- بنیاد خیریه روشنای امید ایرانیان
- بنیاد خیریه معلولین ایرانیان
- جمعیت خیریه حمایت دارویی قطره
- گروه فرهنگی اجتماعی کیانا
- خیریه دانشجویی مردمی التیام
- خیریه حمایت از کودکان مبتلا به سرطان اصفهان (کسا)
- کانون نیکوکاری سرو امید آفتاب
- موسسه حمایت از کودکان مبتلا به سرطان خراسان (نوجان)
- موسسه توانمندسازی زنان و کودکان مهر و ماه
- موسسه توانمندسازی ندای ماندگار
- موسسه خیریه حمایت از بیماران چشمی آرپی
- موسسه خیریه نوید آرامش بیهمتا (ناب)
- موسسه خیریه همیاران توسعه دانش (بنیاد دانش)
ما در افرا کمال تشکر و قدردانی را از این سازمانها داریم و روز جهانی استاندارد را به همه سازمانهای نیکوکای و مردمنهاد شفاف، پایدار و اثربخش تبریک میگوییم. این نغمه را با هم ادامه میدهیم…



