استاندارد افرا

منظور از حاکمیت سازمانی چیست؟ با بزرگ شدن سازمان‌ها، اطمینان از این که اداره آن‌ها در چارچوب هدف‌هایی که برای آن انتخاب شده و طبق نظرات صاحبان آن پیش می‌رود؛ نیاز به سازوکاری دارد که به آن حاکمیت سازمانی می‌گویند. پیاده‌سازی حاکمیت سازمانی مستلزم ایجاد یک مجموعه قواعد کاری است که اطمینان‌بخش اجرای هدف‌ها و کنترل پیشرفت و موفقیت آن باشد.

اولین کسانی که از وجود حاکمیت سازمانی سود می‌برند، صاحبان شرکت‌ها هستند. حال که صاحب موسسه‌های نیکوکاری بخشی از مردم یک جامعه‌اند؛ بنابراین پیاده‌سازی حاکمیت سازمانی از اهمیت بیشتری برخوردار می‌شود.

نظام حاکمیت سازمانی اثربخش، عامل کلیدی در تحقق ماموریت سازمان و شفافیت و پاسخگویی به ذی‌ربطان است. رویکرد و عملکرد ارکان حاکمیت هر سازمان، در نهایت به کلیه لایه‌های سازمان و بدنه موسسه‌های نیکوکاری تسری پیدا می‌کند. در این راستا، استاندارد افرا بُعد حاکمیت سازمانی را از سه منظر «وجهه قانونی و وجود ارکان»، «ایفای نقش ارکان حاکمیت سازمانی» و «تعامل و پاسخگویی به جامعه» مورد توجه قرار می‌دهد.

در این چارچوب جایگاه و عملکرد ارکان شامل هیئت موسس/هیئت امنا، هیئت مدیره و مدیرعامل از دو منظر «شایستگی» و «سازوکارهای مورد نیاز» مورد بررسی قرار می‌گیرد. دیگر موضوعات مورد توجه استاندارد افرا در بُعد حاکمیت سازمانی این‌ها هستند:

حرکت هماهنگ کلیه اجزای یک سازمان در راستای تحقق ماموریت، نیازمند داشتن یک نظام برنامه‌ریزی، اجرا، نظارت و ارزیابی همسو و هدفمند است. سیستمی که در کنار تحقق اهداف، تعهد سازمان به جامعه را نیز منعکس کند.

بسیاری از موسسه‌های نیکوکاری دارای برنامه و بودجه سالانه بوده و آن را به تصویب می‌رسانند. بنابراین همواره باید اطمینان پیدا کرد که برنامه‌ها در راستای هدف و برنامه راهبردی موسسه تنظیم شده و اجرا می‌شود.

از نگاهی دیگر وجود سازوکار لازم برای ارزیابی و نظارت، اطمینان ایجاد می‌کند که آیا این برنامه در چارچوب بودجهٔ مصوب اجرا شده یا نه؟ و چه میزان به اهداف خود دست یافته است؟ یا چرا توانسته یا نتوانسته در اجرا موفق شود؟

به دلیل اهمیت زیرساخت‌های مرتبط با این بُعد، استاندارد افرا در تلاش است تا کیفیت و اثربخشی برنامه‌ریزی، اجرا، نظارت و ارزیابی برنامه، تطابق آن با جهت‌گیری کلان و برنامه راهبردی و همچنین توان موسسه‌های نیکوکاری در مدیریت پروژه‌ها را مورد تاکید قرار دهد.

تحقق اهداف و چشم‌انداز هر سازمان، در گرو داشتن سرمایه انسانی راضی، وفادار و کارآمد است.

سازمان‌های نیکوکاری که هم با نیروی ثابت و هم نیروی داوطلب کار می‌کنند، باید نگاه وسیع‌تری به مدیریت منابع انسانی داشته باشند. بنا به اهمیت جایگاه کلیدی و نقش راهبردی مدیریت منابع انسانی در موفقیت سازمان‌های نیکوکاری، باید انتظار داشت که نیروهای اجرایی در موسسه‌های نیکوکاری به درک روشنی از اهمیت این مسئله رسیده باشند. مواردی از قبیل افزایش بهره‌وری و کارایی سازمانی، ایجاد تعهد و دلبستگی شغلی و بهبود عملکرد کارکنان می‌تواند شاخص‌های اجرای مدیریت منابع انسانی سازمان‌ها باشد.

موارد زیر نکات بسیار مهمی هستند که همگی رابطه‌ای مستقیم و موثر بر میزان تحقق اهداف سازمان در رابطه با منابع انسانی خود دارد. اینکه:

استاندارد افرا با در نظر داشتن اهمیت طراحی، تدوین و به‌کارگیری نظام‌های توسعه سرمایه انسانی و اجرایی کردن راهبردهای توسعه قابلیت‌های کارکنان؛ بخش‌های مختلف فرایند شامل جذب، به‌کارگیری، نگهداری، ارزشیابی، و توسعه نیروی انسانی را مد نظر قرار داده است. کلیه گام‌های این فرایند می‌بایست برای هر دو دسته نیروهای داوطلب و موظف به شکل صحیح پیاده‌سازی شوند.

استاندارد افرا می‌کوشد با توجه به اهمیت نیروی انسانی به عنوان برجسته‌ترین عامل مزیت رقابتی و همچنین اهمیت مهارت‌های مدیران در رهبری صحیح سرمایه انسانی؛ مؤلفه‌های اثرگذار در محیط سازمان را که به طور مستقیم در کارآمدی، اثربخشی و بهره‌وری نیروی انسانی مؤثرند، بررسی و ارزیابی کند.

توجه به ایجاد روابط موثر در سازمان‌های درآمدزا و خصوصی، اهمیت بسیار زیادی دارد. این اهمیت برای سازمان‌های نیکوکاری که از اساس روی پذیرش اجتماعی شکل می‌گیرند، موضوع مرگ و زندگی است!

بقای یک موسسهٔ نیکوکاری در گرو فعالیت‌هایی است که در بین جامعه منجر به کسب خوشنامی و اعتبار شود. این اتفاق، جریان جذب منابع مالی و غیرمالی در موسسه را به جریانی پایدار و قابل اتکا تبدیل می‌کند. داشتن ذی‌ربطانی معتمد و مُبلّغ، دستاورد ارزشمندی است که از طریق فعالیت‌های حوزه ارتباطات قابل حصول است. بنابراین استاندارد افرا به این بُعد توجه بسیار دارد و فعالیت‌ها و سازوکارهای موسسه را در ارتباط با برندینگ، ارتباط با ذی‌نفعان و ذی‌ربطان داخلی و خارجی، بازاریابی و جلب مشارکت مالی و غیرمالی مورد ارزیابی قرار می‌دهد.

استاندارد افرا می‌کوشد تا با تاکید بر اهمیت برنامه‌ریزی و پیاده‌سازی کمپین‌های تبلیغاتی، برنامه‌های بازاریابی، استراتژی برندینگ و به‌کارگیری کانال‌های ارتباطی متنوع توسط موسسه‌های نیکوکاری، به آن‌ها کمک کند به توسعه و حفظ رابطه مثبت با ذی‌ربطان داخلی و خارجی خود بپردازند. کمک به شکوفایی اقتصاد نیکوکاری و ایجاد ارتباط سالم بین موسسه‌های نیکوکاری نیز از نتایج تمرکز صحیح سازمان بر این حوزه است.

تأمین پایدار منابع مالی، پاشنه آشیل بسیاری از موسسه‌های نیکوکاری است. مدیریت تأمین مالی و به تبع آن، روش‌های گزارش‌دهی و کنترل‌های مالی در موسسه‌های نیکوکاری، راه را برای شفافیت و پاسخگویی این موسسه‌ها هموار می‌کند.

تامین مالی از اعتماد نیکوکاران به موسسه شکل می‌گیرد. برای حفظ پایداری مالی نیاز است که نظام گزارش‌دهی شفاف و مرتب وجود داشته باشد. گزارش‌دهی شفاف به نیکوکاران اطمینان می‌دهد که کمک‌ها در چارچوب معین شده به صورت کارآ و موثر صرف شده است.

موسسه‌ای که بتواند با اطمینان خاطر به حامی مالی خود بگوید منابعی را که این حامی در اختیارش قرار داده چگونه مصرف کرده و با استفاده از آن‌ها چه ارزشی برای مخاطب خود خلق کرده است، می‌تواند ادعا کند که به حد مناسبی از شفافیت و پاسخگویی دست یافته است. چنین موسسه‌ای نه تنها قادر خواهد بود منابع نیکوکاری موجود را جذب کند، بلکه با جلب اطمینان جامعه می‌تواند ادعا کند که به بازیگری مهم و قابل اتکا در توسعه اقتصاد نیکوکاری کشور تبدیل شده است.

استاندارد افرا با ارزیابی موسسه‌ها در حوزه‌های تامین منابع مالی، سازوکارهای گزارش‌دهی داخلی و خارجی و سازوکارهای کنترل مالی می‌کوشد در دستیابی به یک نظام مالی پایدار؛ در مسیر توسعه، شفاف و پاسخگو به موسسه‌ها کمک کند.

امروزه استفاده از فناوری‌های جدید، بخصوص فناوری اطلاعات، پایه اداره سازمان‌هاست. استفاده همه‌جانبه و هوشمندانه از این فناوری یک شاخص مهم موفقیت سازمان‌های نیکوکاری است.

تاکید استاندارد افرا بر استفاده از فناوری اطلاعات در مجموعهٔ تمامی فعالیت‌هاست. با این نگاه هم در اجرا و ادارهٔ فعالیت‌های داخلی موسسه‌ها و هم در برقراری ارتباط با ذی‌نفعان، به‌کارگیری فناوری اطلاعات بسیار مهم و مورد توجه است.

به‌کارگیری فناوری اطلاعات، بازوی توانمند موسسه‌های نیکوکاری در مستندسازی، مدیریت دانش، سرعت‌بخشی به عملیات و ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری و خدمات است. هر چقدر این بُعد توسعه‌یافته‌تر باشد، وابستگی سازمان به تصمیمات فردی کمتر می‌شود و فعالیت‌ها سیستماتیک‌تر پیش می‌روند؛ در نتیجه فارغ از توانمندی‌های فردی اعضا، به پایداری مناسبی می‌رسند.

بدون داشتن توانمندی مناسب سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و امنیتی و همچنین زیرساخت کارآمد فناوری اطلاعات، کمتر موسسه‌ای می‌تواند در زمینهٔ مدیریت به سطح مناسبی از توسعه دست یابد. با توجه به شتاب تحولات این حوزه، لازم است هر موسسه‌ای بداند چه موقع و به چه دلیل ضرورت دارد تا زیرساخت فناوری خود را نوسازی کرده و توسعه دهد.

استاندارد افرا با ارزیابی موسسه‌ها از لحاظ به‌کارگیری فناوری در فعالیت‌ها و فرایندها، و همچنین تصمیم‌گیری و ارائه خدمات؛ به آن‌ها کمک می‌کند کاراتر، اثربخش‌تر، چابک‌تر و با خطای کمتر فعالیت کنند.

سازمان‌های نیکوکاری به شرط یادگیرنده بودن و بهبود مستمر می‌توانند خود را در شرایط محیطی مختلف موفق نگه دارند. بهبود مستمر، لازمه پایداری موسسه‌های نیکوکاری است. حتی موسسه‌هایی که خود را موفق می‌دانند، چه بسا گرفتار دام موفقیت بشوند و ناخواسته راه را بر نوآوری، خلاقیت و تحول ببندند.

با توجه به تحولات فضای حاکم بر موسسه‌ها از یک سو و رقابتی شدن روزافزون فضای فعالیت آنان به ویژه در حوزهٔ جذب منابع مالی از سوی دیگر؛ توسعه و بهبود خدمات و نحوه ارائه آن‌ها به گروه‌های هدف، از دغدغه‌های بهبود مستمر و تبدیل آن به فرهنگ حاکم است.

این کار به موسسه‌های نیکوکاری کمک می‌کند تا بتوانند به طور مداوم قابلیت نوآوری و یادگیری را در خود ایجاد و تقویت کنند و با نوسازی مستمر زیرساخت مدیریت خود، به حدی از چابکی دست یابند که پیش از بروز هر مسئله‌ای، راه حل مناسب برای آن را داشته باشند.

در این خصوص، استاندارد افرا در تلاش است با تکیه بر مدیریت و به‌کارگیری دانش در موسسه‌ها و کمک به آن‌ها برای تبدیل شدن به سازمان‌های یادگیرنده، آن‌ها را به چابکی و تعالی سازمانی سوق دهد.